Bjerkandera adusta
Wat je moet weten
Bjerkandera adusta is een oneetbare polypore paddenstoel die een fluweelachtige, sneeuwwitte hoed heeft als hij jong is, die glad en gebroken wit wordt als hij ouder wordt. Het heeft ook duidelijke bruine gebieden op het poriënoppervlak. De soort is wijd verspreid. Hij wordt vaak gevonden op rottend hout zoals stronken, stammen, takken, vooral beuk, berk, eik, populier, wilg, afrasteringspalen, overal waar hout beschikbaar is.
Jonge exemplaren hebben een karakteristieke grijze tot okerbruine kleur met een witte rand. Oudere exemplaren worden donkerder en de rand kan ook verkleuren. De poriën aan de onderkant zijn eerst zilvergrijs, later rookgrijs en worden zwart als ze beschadigd zijn.
Omdat B. adusta produceert enzymen die polycyclische aromatische koolwaterstoffen kunnen afbreken, zoals die worden gebruikt in synthetische textielverf, is er onderzoeksinteresse geweest in het onderzoeken van de schimmel voor mogelijk gebruik in bioremediatie. Het onderzoek naar deze lignine-afbrekende enzymen geproduceerd door B. adusta, zoals veelzijdige peroxidase, heeft in onderzoeken ook aangetoond synthetische melanine te kunnen ontkleuren. Deze eigenschap kan B. adusta om te worden gebruikt voor het ontkleuren van melanine in toekomstige cosmetische toepassingen.
Onderzoekers uit Japan hebben ontdekt dat sporen van de B. adusta in grote aantallen aanwezig kunnen zijn in menselijk speeksel en slijmvliezen, wat een aanhoudende hoest veroorzaakt (10,13-15,18).
Het aantal synoniemen (89) geeft de aanzienlijke variabiliteit van de soort aan.
Andere namen: Smoky Polypore, Smoky Bracket, Grijze buisjeszwam (Nederland), Angebrannter Rauchporling (Duits), Šedopórka osmahlá (Tsjechië).
Paddenstoel identificatie
Kap
Beugelvormig tot plankvormig (en meestal zijdelings vergroeid met andere hoedjes), of alleen een omgeslagen rand boven een uitgespreid porieoppervlak - of soms helemaal afwezig; halfrond tot onregelmatig van omtrek; bol tot plat; tot ongeveer 10 cm breed en 6 cm diep; fluweelachtig tot fijn behaard, wordt kaal naarmate de paddenstoel rijper wordt; witachtig tot grijsachtig, taankleurig of bruinachtig; soms gezoneerd; wanneer de paddenstoel rijp is met een bruine tot zwarte rand.
Porieoppervlak
Grijs tot zwart; soms donkerder zwart kneuzend; met 6-7 kleine, hoekige poriën per mm; buizen tot 2 mm diep.
Vlees
Witachtig tot lichtbruin; taai en kurkachtig of leerachtig.
Sporenafdruk
Wit.
Habitat
Saprotroof op het dode hout van loofhout en, zelden, naaldbomen; veroorzaakt een witte rotting; eenjarig; komt het hele jaar voor; wijd verspreid in heel Noord-Amerika.
Gelijksoortige soorten
Bjerkandera fumosa
Deze soort is minder wijdverspreid, althans in Italië, en verschilt door de donkerdere kleur van de carpofoor, de sporen zijn iets kleiner, het poreuze oppervlak is witachtig tot crèmekleurig en de poriën zijn iets groter. Groeit alleen op breedbladige planten.
-
Kan ook grijze poriën hebben, maar de poriën zijn onregelmatig langwerpig en het vruchtlichaam is behaard.
-
Hij verschilt in het witte vruchtbare oppervlak in plaats van grijs.
Taxonomie en etymologie
Het werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven als Boletus adustus door Carl Ludwig Willdenow in 1787.
In 1880 verkreeg de Finse mycoloog Petter Adolf Karsten de huidige wetenschappelijke naam Bjerkandera adusta.
De specifieke epitheton adusta betekent verschroeid; dit verwijst waarschijnlijk naar de "asgrijze" kleur. Bjerkandera verwijst naar Clas Bjerkander (1735-1795), een Lutherse predikant, meteoroloog, botanicus en entomoloog die studeerde aan de Universiteit van Uppsala.
Synoniemen
Boletus adustus Willd. 1787 (basioniem)
Agaricus crispus (Pers.) E.H.L. Krause (1932)
Bjerkandera adusta f. carpinea (Sowerby) Donk
Bjerkandera adusta f. resupinata (Bourdot & Galzin) Domański Orloś & Skirg. 1967
Bjerkandera adusta f. solubilis (Velen.) Bondartsev 1953
Bjerkandera adusta f. tegumentosa (Velen.) Bondartsev 1953
Bjerkandera adusta f. zonatula (Quél.) Domański Orloś & Skirg. 1967
Bjerkandera isabellina (Schwein.) P. Karst. 1879
Bjerkandera scanica (Fr.) P. Karst. 1882
Boletus adustus var. crispus (Pers.) Pers. 1801
Boletus adustus Willd. variëteit. adustus 1787
Boletus carpineus Sowerby 1799
Boletus concentricus Schumach. 1803
Boletus crispus Pers. 1799
Boletus fuscoporus J.J. schaaf 1788
Boletus fuscoporus Planer 1788
Boletus isabellinus Schwein. 1822
Boletus pelleporus Bull. 1791
Boletus suberosus var. flabelliformis Batsch, 1789
Coriolus alabamensis Murrill 1907
Daedalea fennica (P. Karst.) P. Karst. 1906
Daedalea oudemansii var. venkel P. Karst. 1882
Daedalea solubilis Velen. 1926
Gloeoporus adustus (Willd.) Pilát 1937
Gloeoporus adustus (Willd.) Pilát f. adustus 1937
Gloeoporus adustus f. excavatus (Velen.) Pilát (1937)
Gloeoporus adustus f. excavavatus (Velen.) Pilát, 1937
Gloeoporus adustus f. solubilis (Velen.) Pilát, 1937
Gloeoporus adustus f. tegumentosus (Velen.) Pilát, 1937
Gloeoporus crispus (Pers.) G. Cunn. 1965
Grifola adusta (Willd.) Zmitr. & Malysjeva 2006
Leptoporus adustus (Willd.) Quél. 1886
Leptoporus adustus (Willd.) Quél. f. adustus 1886
Leptoporus adustus f. resupinatus Bourdot & Galzin, 1928
Leptoporus adustus f. viridans Pilát 1936
Leptoporus adustus f. zonatulus Quél. 1886
Leptoporus albellus (Peck) Bourdot & L.Maire, 1920
Leptoporus albellus f. raduloides Pilát (1932)
Leptoporus crispus (Pers.) Quél., 1886
Leptoporus nigrellus Pat. 1903
Microporus gloeoporoides (Speg.) Kuntze, 1898
Microporus lindheimeri (Berk. & M.A.Curtis) Kuntze, 1898
Polyporus adustus (Willd.) Vr. f. adustus 1821
Polyporus adustus (Willd.) Vr. subsp. adustus
Polyporus adustus (Willd.) Vr. var. adustus
Polyporus adustus (Willd.) Vr. 1821
Polyporus adustus f. resupinata Bres. 1922
Polyporus adustus f. resupinatus Bres., 1922
Polyporus adustus subsp. carpineus (Sowerby) Fr., 1874
Polyporus adustus var. argenteus (Ehrenb.) Pers., 1825
Polyporus adustus var. ater Velen., 1922
Polyporus adustus var. carpineus (Sowerby) Fr. 1874
Polyporus adustus var. pelleporus (Bull.) Pers., 1825
Polyporus amesii Lloyd 1915
Polyporus atropileus Velen. 1925
Polyporus burtii Peck 1897
Polyporus carpineus (Sowerby) Fr. 1818
Polyporus cinerascens Velen. 1922
Polyporus crispus (Pers.) Vr. (1821)
Polyporus crispus (Pers.) Vr. (1821) f. crispus
Polyporus crispus f. resupinata Bres. (1922)
Polyporus curreyanus Berk. ex Cooke, 1886
Polyporus digitalis Berk., 1854
Polyporus dissitus Berk. & Broome, 1875
Polyporus excavatus Velen., 1922
Polyporus fumosogriseus Cooke & Ellis, 1881
Polyporus halesiae Berk. & M.A.Curtis, 1853
Polyporus isabellinus (Schwein.) Steud. 1824
Polyporus lindheimeri Berk. & M.A. Curtis (1872)
Polyporus macowanii Kalchbr., 1881
Polyporus macrosporus Britzelm., 1894
Polyporus murinus Rostk., 1838
Polyporus nigrellus (Pat.) Sacc. & D. Sacc. 1905
Polyporus ochraceocinereus Britzelm., 1895
Polyporus scanicus Fr., 1863
Polyporus secernibilis Berk., 1847
Polyporus subcinereus Berk., 1839
Polyporus tegumentosus Velen., 1925
Polystictus adustus (Willd.) Vr.
Polystictus adustus (Willd.) Gillot & Lucand, 1890
Polystictus alabamensis (Murrill) Sacc. & Trotter, 1912
Polystictus carpineus (Sowerby) Konrad, 1923
Polystictus gloeoporoides Speg., 1889
Polystictus ochraceostuppeus Lloyd, 1916
Polystictus puberulus Bres., 1920
Poria argentea Ehrenb., 1818
Poria carnosa Rostr. ex Sacc. & D. Sacc., 1905
Poria curreyana (Berk. ex Cooke) G. Cunn. 1947
Tyromyces adustus (Willd.) Pouzar, 1966
Bronnen:
Foto 1 - Auteur: Michel Langeveld (CC BY-SA 4.0 Internationaal)
Foto 2 - Auteur: Michel Langeveld (CC BY-SA 4.0 Internationaal)
Foto 3 - Auteur: Michel Langeveld (CC BY-SA 4).0 internationaal)
Foto 4 - Auteur: Michel Langeveld (CC BY-SA 4.0 Internationaal)
Foto 5 - Auteur: Tomas P. (Publiek Domein)
