Lyophyllum decastes

Wat je moet weten

Lyophyllum decastes is een eetbare paddenstoel die in clusters groeit op verstoorde grond, gevonden in Europa, Noord-Amerika en andere delen van de wereld. Hij is lekker in stoofschotels en soepen. Deze paddenstoel moet echter met voorzichtigheid worden geconsumeerd omdat hij verward kan worden met giftige soorten.

Deze paddenstoel moet voor consumptie worden geïdentificeerd door een expert vanwege de variabele kenmerken en look-alikes. Het heeft een witte sporenprint, een aangename smaak en mist een sluier. Morfologisch, cultureel, enzymatisch en DNA-onderzoek wijst erop dat er vijf verschillende soorten zijn in dit complex. Opvallende kenmerken zijn een middelgrote kap die witachtig, bruinachtig, geelachtig bruin of grijsachtig bruin is, witte lamellen die bij het ouder worden kunnen vergelen, ronde sporen, kieuwvlakken en -randen zonder cystidiën en basidia met korrelige inhoud bij behandeling met acetocarmine.

Andere namen: Gebakken Kip Champignon, Kip van de Grind, Duits (Frostrasling, Geselliger Ritterling, Brauner Rasling, Buchele), Nederland (Bruine bundelridderzwam).

Paddenstoel identificatie

1. Kap

   De hoed varieert van 1.18 tot 4.3 tot 12 cm in diameter en is aanvankelijk bol, maar wordt daarna breed bol of plat. Hij is vochtig als hij vers is, maar niet slijmerig, en is meestal grijsbruin tot geelbruin of bruin, meestal donkerder als hij jong is. De hoed kan vaak wat gestreept lijken en de rand is aanvankelijk opgerold voordat hij egaal, gelobd of omgekruld wordt.

2. Lamellen

   De lamellen staan dicht bij elkaar en zijn variabel bevestigd aan de steel, die kan variëren van 1.97 tot 3.5 tot 10 cm lang en tot 0,5 cm breed.2 cm dik.

3. Stam

   De stam is glad, droog en witachtig van kleur, soms bruinig naar de basis toe.

4. Vlees

   Het vlees is stevig en wit en verandert niet bij blootstelling.

5. Geur en Smaak

   De smaak is aangenaam en mild, of lichtjes radijsachtig, en de geur is niet uitgesproken of enigszins geurig.

6. Sporenafdruk

   Wit.

7. Habitat

   Deze paddenstoel is saprobisch en heeft de neiging om in dichte clusters te groeien in verstoorde grond zoals wegbeddingen, paden en landschapsarchitectuur, hoewel hij soms alleen of verspreid kan worden gevonden. Wordt soms ook in bossen gevonden en is wijdverspreid in Noord-Amerika en Europa. Deze schimmel komt voor in de zomer en herfst, en aan de westkust ook van de herfst tot de lente.

8. Microscopische Kenmerken

   Sporen 4-6 µ; rond of bijna rond; glad; inamyloïd. Cystidia afwezig. Basidia met siderofiele korrels bij preparatie in acetocarmine. Klemverbindingen aanwezig.

Gelijksoortige soorten

1. Macrocystidia cucumis

   Onderscheidend door zijn ongewone komkommergeur en zijn crèmekleurige tot beige lamellen, die vrij zijn en niet aan de stengel vastzitten.

2. Armillaria mellea

   Wordt soms verward als hij in trossen vruchten afwerpt van begraven hout.

3. Lyophyllum connatum

   Heeft een lichte kleur.

4. Connopus acervatus

   Kleinere paddenstoel met een roodachtige tint van de hoed en steel.

5. Hypsizygus tessulatus

   Veroorzaakt bruin houtrot.

6. Lyophyllum fumosum

   Komt vaker voor in naaldbossen.

7. Lyophyllum loricatum

   Heeft een donkere kleur.

Taxonomie en naamgeving

De grote Zweedse mycoloog Elias Magnus Fries beschreef deze schimmel voor het eerst in 1818 in de wetenschappelijke literatuur en gaf hem de binominale naam Agaricus decastes. In de begindagen van de schimmeltaxonomie werden de meeste schimmels met lamellen geclassificeerd onder het geslacht Agaricus, maar veel schimmels zijn sindsdien geherclassificeerd onder nieuwe geslachten. In 1949 verplaatste de in Duitsland geboren Amerikaanse mycoloog Rolf Singer deze soort naar het geslacht Lyophyllum, waarmee hij zijn huidige wetenschappelijke naam vestigde als Lyophyllum decastes. De specifieke epitheton decastes komt uit het Latijn en betekent 'in tientallen voorkomend', vergelijkbaar met het woord 'decennia' dat ook van dezelfde Latijnse wortel komt.

Synoniemen en variëteiten

• Agaricus aggregatus Schaeffer (1774), Fungorum qui in Bavaria et Palatinatu circa Ratisbonam, 4, p. 72, tab. 305-306

• Agaricus aggregatus var. parvusFries (1874), Hymenomycetes europaei sive epicriseos systematis mycologici, p. 90

• Agaricus decastes Fries (1818), Observationes mycologicae praecipue ad illustrandam floram suecicam, 2, p. 105 Sanctionnement : Fries (1821)

• Agaricus plicatus Persoon (1828), Mycologia europaea, seu complet omnium fungorum in variis europaeae regionibus detectorum enumeratio, 3, p. 78

• Agaricus subdecastes Cooke & Massee (1891), Illustrations of british fungi, 8, n° 1131, tab. 958

• Agaricus turmarius Britzelmayr (1893), Botanisches centralblatt, 54, p. 36, tab. 97, fig. 506

• Clitocybe aggregata (Schaeffer) Gillet (1874), Les hyménomycètes, ou description de tous les champignons (fungi) qui croissent en France, p. 161

• Clitocybe aggregata var. parva (Fries) P. Karsten (1879), Bidrag till kännedom af Finlands natur och folk, 32, p. 69

• Clitocybe decastes (Fries) P. Kummer (1871), Der fürher in die pilzkunde, p. 124

• Clitocybe elephantina Murrill (1916), Noord-Amerikaanse flora, 9(6), p. 405

• Clitocybe subdecastes (Cooke & Massee) Massee (1893), Britse schimmelflora, 2, p. 418

• Clitocybe turmaria (Britzelmayr) Saccardo (1895), Sylloge fungorum omnium hucusque cognitorum, 11, p. 16

• Gyrophila aggregata (Schaeffer) Quélet (1886), Enchiridion fungorum in Europa media et praesertim in Gallia vigentium, p. 19

• Gyrophila decastes (Fries) Quélet (1888), Flore mycologique de la France et des pays limitrophes, p. 275

• Lyophyllum aggregatum (Schaeffer) Kühner (1938), Bulletin mensuel de la Société linnéenne de Lyon, 7, p. 211

• Lyophyllum decastes var. decastes (Fr.) Singer, 1951

• Tricholoma aggregatum (Schaeffer) Ricken (1914), Die Blätterpilze, p. 360, pl. 97, vijg. 1

• Tricholoma aggregatum var. decastes (Friet) Costantin & L.M. Dufour (1891), Nouvelle flore des champignons, Edn 1, p. 16

• Tricholoma decastes (Fries) Wijnruit & L. Maire (1918), Synopsis du Genre Tricholoma, p. 73

• Tricholoma parvum (Fries) Wijnruit & L. Maire (1918), Synopsis du Genre Tricholoma, p. 60

Lyophyllum decastes Video

Bronnen:

Foto 1 - Auteur: Adrien BENOIT à la GUILLAUME (CC BY-SA 4.0 Internationaal)

Foto 2 - Auteur: Sui-setz (CC BY-SA 2.5 Algemeen)

Foto 3 - Auteur: Tatjana Bulyonkova (CC BY-SA 2.0 Algemeen)

Foto 4 - Auteur: Jerzy Opioła (CC BY-SA 4.0 Internationaal, 3.0 Onuitgevoerd, 2.5 Algemeen, 2.0 Algemeen en 1.0 Generic)