Bjerkandera adusta
Bilmeniz Gerekenler
Bjerkandera adusta, gençken kadifemsi, kar beyazı bir kapak yüzeyine sahip olan, yaşlandıkça pürüzsüz ve kirli beyaza dönüşen yenmeyen bir polipor mantarıdır. Ayrıca gözenek yüzeyinde belirgin kahverengi bölgeler vardır. Tür geniş bir alana yayılmıştır. Genellikle kütükler, gövdeler, dallar, özellikle kayın, huş ağacı, meşe, kavak, söğüt, çit direkleri gibi çürüyen ağaçlarda, odunun bulunduğu her yerde bulunur.
Genç örnekler beyaz kenarlı, karakteristik gri ila koyu sarı kahverengi bir renge sahiptir. Daha yaşlı örnekler daha koyu hale gelir ve kenarları da renk değiştirebilir. Alt taraftaki gözenekler önce gümüş grisi, daha sonra duman grisidir ve hasar gördüğünde siyaha döner.
Çünkü B. adusta, sentetik tekstil boyalarında kullanılanlar gibi polisiklik aromatik hidrokarbonları parçalayabilen enzimler ürettiğinden, mantarın biyoremediasyonda olası kullanımı için araştırılması ilgi çekmiştir. B tarafından üretilen bu lignin parçalayıcı enzimler üzerine yapılan araştırma. adusta, çok yönlü peroksidaz gibi, sentetik melaninin rengini açabildiği de çalışmalarda gösterilmiştir. Bu özellik, B. adusta gelecekteki̇ kozmeti̇k uygulamalarinda melani̇n renk açimi i̇çi̇n kullanilacak.
Japonya'dan araştırmacılar, B. adusta insan tükürüğünde ve mukoza zarlarında çok sayıda bulunabilir ve inatçı bir öksürüğe neden olabilir (10,13-15,18).
Eşanlamlıların sayısı (89) türlerin kayda değer değişkenliğini gösterir.
Diğer isimler: Dumanlı Polipor, Dumanlı Ayraç, Grijze buisjeszwam (Hollanda), Angebrannter Rauchporling (Alman), Šedopórka osmahlá (Çek Cumhuriyeti).
Mantar Tanımlama
Kapak
Dirsek benzeri ila raf benzeri (ve genellikle diğer kapaklarla yanal olarak kaynaşmış) veya sadece yayılan bir gözenek yüzeyinin üzerinde ters çevrilmiş bir kenar - veya bazen tamamen yok; yarım daire ila düzensiz dış hatlar; dışbükey ila düz; yaklaşık 10 cm genişliğe ve 6 cm derinliğe kadar; kadifemsi ila ince tüylü, olgunlaştıkça kelleşir; beyazımsı ila grimsi, ten rengi veya kahverengimsi; bazen zonlu; olgunlaştığında kahverengi ila siyah bir kenar boşluğu ile.
Gözenek Yüzeyi
Griden siyaha; bazen daha koyu siyah çürükler; mm başına 6-7 küçük, köşeli gözenekler; 2 mm derinliğe kadar tüpler.
Et
Beyazımsı ila hafif kahverengimsi; sert ve mantarımsı veya kösele.
Spor Baskı
Beyaz.
Habitat
Sert ağaçların ve nadiren kozalaklı ağaçların ölü odunlarında saprobiktir; beyaz bir çürümeye neden olur; yıllıktır; yıl boyunca görülür; Kuzey Amerika'da yaygın olarak bulunur.
Benzer Türler
Bjerkandera fumosa
En azından İtalya'da oldukça az yaygın olan bu tür, karpoforun daha koyu renkli olması, sporların biraz daha küçük olması, gözenekli yüzeyin beyazımsıdan krem rengine dönmesi ve gözeneklerin biraz daha büyük olması nedeniyle farklılık gösterir. Sadece geniş yapraklı bitkilerde yetişir.
-
Gri gözeneklere de sahip olabilir, ancak gözenekleri düzensiz uzamıştır ve meyve gövdesi tüylüdür.
-
Gri yerine beyaz doğurgan yüzeyi ile farklılık gösterir.
Taksonomi ve Etimoloji
Bilimsel olarak ilk kez 1787 yılında Carl Ludwig Willdenow tarafından Boletus adustus olarak tanımlanmıştır.
1880 yılında Finlandiyalı mikolog Petter Adolf Karsten, şu anda kabul edilen bilimsel adı Bjerkandera adusta'yı aldı.
Özel sıfat adusta kavrulmuş anlamına gelir; bu muhtemelen "kül grisi" rengine atıfta bulunur. Bjerkandera, Uppsala Üniversitesi'nde eğitim görmüş Lutherci papaz, meteorolog, botanikçi ve entomolog Clas Bjerkander'e (1735-1795) atıfta bulunur.
Eşanlamlılar
Boletus adustus Willd. 1787 (basionym)
Agaricus crispus (Pers.) E.H.L. Krause (1932)
Bjerkandera adusta f. carpinea (Sowerby) Donk
Bjerkandera adusta f. resupinata (Bourdot & Galzin) Domański Orloś & Skirg. 1967
Bjerkandera adusta f. solubilis (Velen.) Bondartsev 1953
Bjerkandera adusta f. tegumentosa (Velen.) Bondartsev 1953
Bjerkandera adusta f. zonatula (Quél.) Domański Orloś & Skirg. 1967
Bjerkandera isabellina (Schwein.) P. Karst. 1879
Bjerkandera scanica (Fr.) P. Karst. 1882
Boletus adustus var. crispus (Pers.) Pers. 1801
Boletus adustus Willd. var. adustus 1787
Boletus carpineus Sowerby 1799
Boletus concentricus Schumach. 1803
Boletus crispus Pers. 1799
Boletus fuscoporus J.J. Planya 1788
Boletus fuscoporus Planer 1788
Boletus isabellinus Schwein. 1822
Boletus pelleporus Boğa. 1791
Boletus suberosus var. flabelliformis Batsch, 1789
Coriolus alabamensis Murrill 1907
Daedalea fennica (P. Karst.) P. Karst. 1906
Daedalea oudemansii var. fennica P. Karst. 1882
Daedalea solubilis Velen. 1926
Gloeoporus adustus (Willd.) Pilát 1937
Gloeoporus adustus (Willd.) Pilát f. adustus 1937
Gloeoporus adustus f. excavatus (Velen.) Pilát (1937)
Gloeoporus adustus f. excavavatus (Velen.) Pilát, 1937
Gloeoporus adustus f. solubilis (Velen.) Pilát, 1937
Gloeoporus adustus f. tegumentosus (Velen.) Pilát, 1937
Gloeoporus crispus (Pers.) G. Cunn. 1965
Grifola adusta (Willd.) Zmitr. & Malysheva 2006
Leptoporus adustus (Willd.) Quél. 1886
Leptoporus adustus (Willd.) Quél. f. adustus 1886
Leptoporus adustus f. resupinatus Bourdot & Galzin, 1928
Leptoporus adustus f. viridans Pilát 1936
Leptoporus adustus f. zonatulus Quél. 1886
Leptoporus albellus (Peck) Bourdot & L.Maire, 1920
Leptoporus albellus f. raduloides Pilát (1932)
Leptoporus crispus (Pers.) Quél., 1886
Leptoporus nigrellus Pat. 1903
Microporus gloeoporoides (Speg.) Kuntze, 1898
Microporus lindheimeri (Berk. & M.A.Curtis) Kuntze, 1898
Polyporus adustus (Willd.) Fr. f. adustus 1821
Polyporus adustus (Willd.) Fr. subsp. adustus
Polyporus adustus (Willd.) Fr. var. adustus
Polyporus adustus (Willd.) Fr. 1821
Polyporus adustus f. resupinata Bres. 1922
Polyporus adustus f. resupinatus Bres., 1922
Polyporus adustus subsp. carpineus (Sowerby) Fr., 1874
Polyporus adustus var. argenteus (Ehrenb.) Pers., 1825
Polyporus adustus var. ater Velen., 1922
Polyporus adustus var. carpineus (Sowerby) Fr. 1874
Polyporus adustus var. pelleporus (Boğa.) Pers., 1825
Polyporus amesii Lloyd 1915
Polyporus atropileus Velen. 1925
Polyporus burtii Peck 1897
Polyporus carpineus (Sowerby) Fr. 1818
Polyporus cinerascens Velen. 1922
Polyporus crispus (Pers.) Fr. (1821)
Polyporus crispus (Pers.) Fr. (1821) f. crispus
Polyporus crispus f. resupinata Bres. (1922)
Polyporus curreyanus Berk. ex Cooke, 1886
Polyporus digitalis Berk., 1854
Polyporus dissitus Berk. & Broome, 1875
Polyporus excavatus Velen., 1922
Polyporus fumosogriseus Cooke & Ellis, 1881
Polyporus halesiae Berk. & M.A.Curtis, 1853
Polyporus isabellinus (Schwein.) Steud. 1824
Polyporus lindheimeri Berk. & M.A. Curtis (1872)
Polyporus macowanii Kalchbr., 1881
Polyporus macrosporus Britzelm., 1894
Polyporus murinus Rostk., 1838
Polyporus nigrellus (Pat.) Sacc. & D. Sacc. 1905
Polyporus ochraceocinereus Britzelm., 1895
Polyporus scanicus Fr., 1863
Polyporus secernibilis Berk., 1847
Polyporus subcinereus Berk., 1839
Polyporus tegumentosus Velen., 1925
Polystictus adustus (Willd.) Fr.
Polystictus adustus (Willd.) Gillot & Lucand, 1890
Polystictus alabamensis (Murrill) Sacc. & Trotter, 1912
Polystictus carpineus (Sowerby) Konrad, 1923
Polystictus gloeoporoides Speg., 1889
Polystictus ochraceostuppeus Lloyd, 1916
Polystictus puberulus Bres., 1920
Poria argentea Ehrenb., 1818
Poria carnosa Rostr. eski Sacc. & D. Sacc., 1905
Poria curreyana (Berk. ex Cooke) G. Cunn. 1947
Tyromyces adustus (Willd.) Pouzar, 1966
Kaynaklar:
Fotoğraf 1 - Yazar: Michel Langeveld (CC BY-SA 4.0 Uluslararası)
Fotoğraf 2 - Yazar: Michel Langeveld (CC BY-SA 4.0 Uluslararası)
Fotoğraf 3 - Yazar: Michel Langeveld (CC BY-SA 4.0 Uluslararası)
Fotoğraf 4 - Yazar: Michel Langeveld (CC BY-SA 4.0 Uluslararası)
Fotoğraf 5 - Yazar: Tomas P. (Kamu malı)
